2 - پناه بر خدا ! چه‌گونه اين آرزوى تو برآورده خواهد شد ، با اين‌كه مولا و رهبر ما امير المؤمنين على ( ع ) است . أبو العبّاس مبّرد ، در « الكامل » نقش خاتم او را اين‌گونه ذكر كرده است : يا غالبي حسبك من غالب * ارحم عليّ بن أبي طالب 11 جاحظ او را چنين توصيف مىكند : مردى حكيم ، اديب ، هوشمند و خردمند بود . نيز گفته‌اند : او از شمار تابعان بود كه فقيه ، محدّث ، كريم ، سواركار ، شجاع ، زيرك ، نحوى ، حاضر الذّهن و شيعه بود . ابو عمر ، درباره‌ى او گفته است : مردى ديندار ، خردمند و زبان‌آور بود ، با فهم و حزم فراوان 12 كارهاى او اولين كار أبو الأسود نقطه‌گذارى قرآن بود . 13 در كتب تاريخ آمده كه سى تن را براى اين كار برگزيد و از ميان آن سى تن ، ده تن و سپس از ميان آن ده تن ، كسى از عبد القيس را برگزيد و به او گفت : مرّكبى ، مخالف نوشته‌ى قرآن برگير . هرگاه ، هنگام قرائت لبانم را از هم گشودم نقطه‌اى بالاى حرف ، و هرگاه لبان را رو به پايين آوردم ، نقطه‌اى زير حرف ، و چون حركتى از اين حركات را با غنّه ( ميان دماغى ) تلفظ كردم ، دو نقطه بر آن بگذار . او اين كار را تا به آخر قرآن انجام داد . 14 كار ديگر او ، تدوين علم نحو است ، بنابه گفته‌ى اكثر مورّخان و نويسندگان اسلامى . او واضع علم نحو است و به دستور امام على ( ع ) به اين كار پرداخت و كتابى در نحو بنوشت . همه‌ى روايات در علم نحو به او منتهى مىشود ، و او نيز به على بن ابى طالب ( ع ) استناد مىكند . شاگردان أبو الأسود در علم نحو عالمان نحو زبان عربى كه شاگردى أبو الأسود كرده و از او نقل كرده‌اند اين هايند : ميمون اقرن ، عنبسة بن معدان الفيل ، يحيى بن يعمر ، نصر بن عاصم ، عبد الرّحمن بن هرمز ،